GALLERĶ
MYNDIR
FERILL
SŻNINGAR
SKRIF

2017   

2016   

2015   

2014   

2013   

2012   

2011   

2010   

2009   

2008   

2007   

2006   

2005   

2004   

2003   

2002   

2001   

2000   

1999   

1998   

1997   

1996   

1995   

1994   

1993   

1992   

1991   

1990   

1989   

1988   

1987   

1986   

1985   

1984   

Öll įrin   

e-mail
Žjóšviljinn- 13. febrśar 1985
Gušbergur Bergsson

Georg Gušni

Į Bessastöšum er lķtiš mįlverk af Snęfellsjökli. Ķ Nżlinstasafninu er sżning į mįlverkum dagana 16.-17. mars, og į mešal annars į litlu mįlverki af Snęfellsjökli.

Žetta er kannski ekkert athyglisvert. Nema kannski žaš aš sį sem mįlaši mįlverkiš į Bessastöšum er lįtinn en hinn vonandi ķ fullu fjöri. En bęši mįlverkin vitna um sinn tķma meš sķnum sérstaka hętti.

Yfir bįšum mįlverkunum hvķlir aldamótakyrrš. Žaš er kannski ekki aš undra, vegna žess aš tķmarnir móta mįlverkin og mennina lķka.

Um stund hafa ęšandi veltennt dżr ętlaš allt aš éta og drepa ķ mįlaralistinni. Ef vel er aš gįš eru tennurnar śr bréfi. En žaš var engu aš sķšur fengur ķ žessum gapandi, bréftenntu dżrum og allri litadżršinni ķ kringum žau.

Mįlararnir vildu gjarna tjį sig. Og žaš héldu žeir aš vęri best gert meš dįlķtiš gapandi litum. Sumir töldu aš žessir litir vęru of djarfir, ašrir hugsušu meš sér aš žeir vęru miklu heldur fķfl-djarfir.

Nś eru žessi tenntu dżr aš tżna tölunni og hverfa śr listasögunni. Kvikmyndirnar hafa hins vegar tekiš fegins hendi viš žeim og hinn hįžróaša nśtķmalega öreindabylting bżšur tölvuįhorfandanum upp į aš sjį ófreskjur sem eru sķst sķšri en žęr sem lifšu į mešan engin hętta stafaši aš jaršlķfinu, aš sögn nįttśruverndarmanna. En žótt kynjadżrin séu śtdauš įn žess aš stjörnustrķšin hafi grandaš žeim, žį hafa žau lifaš góšu lķfi ķ hugarheimi manna, nema žegar krafan um raunsęi eigi aš rķkja nęr yfirhöndinni, meš vissu millibili, žį žekja mįlverkin ófreskjur stjórnmįlanna, oft brjóstmyndir af žeim ķ śtskornum stólum.

En sem stendur viršist mįlaralistin hafa hafnaš hinum tjįningarfullu dżrum. Hśn hverfur į vit hins hljóšlįta, nišur į viš inn ķ kyrršina. Og nś er samruni litanna aš nį yfirhöndinni. Ķ staš žess aš deila og drottna: lįta hvern lit standa gegn öšrum, ķ žeirri miklu ,,spennu” sem listfręšingar tala um, žį er kyrrš aš komast į. Mér liggur viš aš segja andi Leonardos sem lżsir sér ķ andliti Marķu meyjar, žegar hann ķ mįlverkinu Bošunin (ķ Flórens) reynir aš lįta rošann ķ andliti meyjarinnar koma ,,innan frį” sįlarlķfi hennar sjįlfrar en ekki śr pensli eša litunum sem hann notar. Žaš er aš segja; lżsingin kemur innan frį.

Michelangelo notar ašra ašferš: andlitiš fęr rošaflekki. Hann ašskilur litina, ašgreinir hiš ytra og innra.

Mįlverk Georgs Gušna af ķslensku landslagi horfa huglęg, ķhugul į mann frį veggjunum. Žau horfa inn ķ sig en į įhorfandann um leiš.

Litirnir hafa öšlast samręmi kyrršarinnar. Mįlverkin dvelja ķ skammdegisrökkri. Formin eru fį į fletinum og žess vegna veršur vķšįttan meiri. Hann teygir stundum óžarflega śr fjöllunum til aš leggja įherslu į hina ķslensku öręfakyrrš. Hiš ,,óžarflega” er listręn žörf. Fjöllin verša aš lśta listręnni ašferš, gerast tįkn.

Mįlverk Georgs Gušna eru svo nįtengd mįlverki aš žaš er eins og žau hafi mįlaš sig sjįlf eša séu enn aš mįla sig. Mig grunar aš terpentķnan sé lķfręn og haldi žvķ įfram aš starfa eftir aš mįlarinn hefur lokiš eša gengiš frį myndinni. Til eru mįlverk sem hafa haldiš įfram aš starfa žannig og jafnvel breytt um lit – ķ tķmans rįs, eins og sagt var – eins og um sum mįlverk Miros.

Bein įhrif nįttśrunnar į mįlverk, eša žaš aš lįta nįttśruna mįla var til aš mynda stundaš af Ólafi Lįrussyni. En hann notaši ekki žaš sem kallaš er óekta liti eša ódżra eša ranga blöndun ķ žeim tilgangi aš mįlverkiš fengi sjįlft aš mįla sig meš efnaverkunum og framrįs tķmans. En hvķ skildu ekki litirnir aš fį aš lita ,,sig” sjįlfir?

Hinn ķhuguli blęr yfir mįlverkum Georgs Gušna į ekkert skylt viš innhverfa ķhugun eša austurlenskan hugsanastķl.

Žetta eru heišalöndin. Fjöllin eru bara į fletinum. Nįttśran er bara nįttśra. Hśn kallar ekki į neina skipulagša hugsjónamannahópa sér til pólitķskrar eša félagslegrar hjįlpar. Nįttśran er bara hśn sjįlf.

Yfir mįlverkinu į Bessastöšum hvķlir rómantķsk ró hinnar stķlfęršu hugsunar sem bošar samruna manns og nįttśru. Yfir mįlverkum Georgs Gušna ķ Nżlistasafninu hvķlir hlutlaus ró sem ,,hvķlir” ekki į neinu.

Hśn er bara žarna af žvķ hśn er žarna ķ mįlverkunum. Og žaš er žaš prżšilega viš sżninguna.

<< til baka

 
                   View page in english  - © Georg Gušni Hauksson - Vefsmķši: EK